EMEKLİ ZAMMI CNN TÜRK’TE HESAPLANIYOR! Uzman isim kalem kalem anlattı: Seyyanen zam olursa ne kadar olur?
Milyonlarca emeklinin gözü kulağı maaşlarına yapılacak zamda. Yeni dönemde emekli maaşları ne kadar olacak? Hangi zam senaryosu öne çıkıyor? İşte rakamlar, beklentiler ve masadaki hesaplar…
2026 yılında enflasyon farkı; Temmuz ayında %1,78, ağustos ayında %1,84, eylül ayında %1,84 ve ekim ayında biraz daha fazla olmak üzere %2,58 oranında bir artış gerçekleşti. Toplamda %8,29'luk bir enflasyon farkı gerçekleşti. Gözler kasım ve aralık ayına çevrildi. Peki beklentiler ne olacak? Emekli zammında senaryolar neler?
SGK Uzmanı Melis Elmen CNN TÜRK’te anlattı;
Ekim ayının bu kadar yüksek çıkmasını beklemiyorduk. Beklentimiz %1,50 seviyelerindeydi. Ancak ekim ayı bir atak yaparak %2,58’e ulaştı. Tabii kış aylarına girdiğimiz dönemde doğalgaz kullanımı bile enflasyon oranında farklılığa sebebiyet veriyor. Soğuk havadan dolayı araçların daha çok mazot tüketmesi gibi, iğneden ipliğe harcamalar arttıkça ekim ayı enflasyonu da yükseldi. Ancak önümüzde kasım ve aralık aylarına ait son iki enflasyon verisi bulunuyor.
Şu anki tahminlerimize göre, ortalama %2 civarında ya da %2’nin bir tık altında (%1,90 seviyelerinde) gelebilecek iki veri bekliyoruz. Yani aslına bakarsanız, emekliye toplamda %12 civarında sabit bir enflasyon farkı oluşması veya bu farkın en fazla %13’e çıkması beklentilerimiz dâhilinde yer alıyor. Şu an için refah payı veya seyyanen zam dışında %13’ün üzerinde daha yüksek bir rakam beklentimiz bulunmuyor.
Bu nedenle, elimizdeki %8,29’luk veri üzerinden konuşmamız şu an en doğrusudur; çünkü bu oran halihazırda garantilenmiş durumdadır. Şu an bunun üzerinde bir durum söz konusu değildir. Ekstra ve çok büyük bir değişiklik yaşanmadığı sürece de böyle bir durumun oluşması beklenmemektedir.
MAAŞ KALEMLERİNE GÖRE OLASI ARTIŞ ORANLARI
OLASI SENARYOLAR;
23.600 TL MAAŞ: Mevcut maaş şayet 23.600 TL ise, %8,29’luk artışla yeni maaş 25.558 TL, %9 artışla 25.724 TL, %10 artışla 25.960 TL ve %12 artışla 26.432 TL seviyesine ulaşıyor.
25.000 TL MAAŞ: Mevcut maaş 25.000 TL ise, %8,29 artışla ortalama 27.073 TL; %12 artışla ise 28.000 TL tutarında bir maaştan bahsedilmiş olunuyor.
30.000 TL MAAŞ: 30.000 TL maaşta %8,29 artışla 32.487 TL, %12 artışla 33.600 TL neticeye varılıyor.
40.000 TL MAAŞ: 40.000 TL maaşta ise düşünülen oranda, yani %8,29 artış gerçekleşirse 43.316 TL; %12 artış olursa 44.800 TL seviyesine çıkılıyor.
EN DÜŞÜK AYLIK (23.552 TL): 23.552 TL olan en düşük aylıkta %8,29 artış olursa 25.506 TL’lik bir maaş söz konusu oluyor.
-"Enflasyon oranındaki artış emeklinin beklentisini karşılar mı, karşılamaz mı?"
KÖK AYLIK VE EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI DÜZENLEMESİ
Rakamlara baktığımız zaman, 23.600 TL’den başlamamızın nedeni kök aylık uygulamasından kurtulmuş olanların alacağı zam oranı olmasıdır. Maksimum çıkabileceğimiz rakam 26.432 TL civarında olacağı için bu tabii ki yeterli bir seviyeye ulaşmayacaktır. Buna ek olarak bir de kök aylık meselesi yüzünden en düşük emekli aylığını alan vatandaşlarımız var.
Buna parantez açarsak en düşük emekli aylığının çıkacağı en yüksek rakam, oran %12-%13 civarında kaldığı takdirde 26.378 TL olarak görünmektedir. Yalnız şunun unutulmaması gerekmektedir: En düşük emekli aylığı doğrudan enflasyon verisine göre artmaz. Bu ne anlama geliyor? En düşük emekli aylığı için ayrı bir kararname çıkarılması gerekmektedir. Yani %12’lik enflasyon farkı diğer emeklilere otomatik olarak yansırken, en düşük emekli aylığına ilişkin karar mercii son olarak Sayın Cumhurbaşkanı’nın onayına bağlıdır. Bu artış otomatik olarak %12 olmaz. Genelde enflasyon oranında yapılabileceği gibi, "En düşük emekli aylığını asgari ücretle eşitledim, bundan sonra sistem böyledir" denilerek üzerine enflasyon farkı ekleneceği de açıklanabilir. Bu yüzden en düşük emekli aylığını enflasyon farkları üzerinden sadece bir değerlendirme unsuru olarak kullanıyoruz. Süreç kesinlikle kararnameye bağlı olduğu için, 15 Ocak’tan sonra komisyon toplandıktan ve enflasyon farkı netleştikten sonra belli olacaktır.
KABİNE TOPLANTISI VE SEYYANEN ZAM BEKLENTİLERİ
Zaten şu anda bu konuda bir çalışma yürütüldüğü konuşuluyor. Yapılacak artışın seyyanen zam veya refah payı şeklinde olması bekleniyor. Bu durum şu anlama gelmektedir: Ya çıkan %12’lik enflasyon verisi puan artışıyla %15’e tamamlanacak ya da bütün emeklilere (yahut vatandaşlık maaşı adı altında belirli bir gelirin altında kalan kişilere) 5.000 TL veya 10.000 TL tutarında ek bir aylık ödemesi, yani yardım, seyyanen zam veya refah payı gibi farklı alternatifler değerlendirilecektir.
Seyyanen zam yapılması mümkün mü?
Şu anda bu seçenek elbette konuşuluyor; daha doğrusu bu yönde görüşmelerin yürütüldüğünü duyduk. İki ay önce bu soruyu sormuş olsaydınız, seyyanen zam veya refah payına ilişkin kesinlikle böyle bir beklentimizin olmadığını söylerdik. Ancak son günlerde bakanlardan gelen açıklamalarla birlikte bir seyyanen zam veya refah payı çalışması yapıldığı, en düşük emekli aylığının tek seferlik kök aylık sisteminden çıkarılarak yükseltilmesi ve hatta 30.000 TL seviyelerine ulaştırılmasına yönelik görüşmeler ile çalışmalar yürütüldüğü kulis bilgisi olarak duyulmuştur.
Sayın Cumhurbaşkanı’nın bir yıl önce yaptığı açıklamada belirttiği gibi ("Biraz sabredin, bir sene sonra emekliye yapabileceğimin en fazlasını yapacağım"), beklentilerimiz esasen 2027 Temmuz ayına doğru yoğunlaşmıştı. Özellikle 2027-2029 Orta Vadeli Program açıklandığı için emekliye ayrılacak bütçe oranı arttı.
Örneğin, SGK’ya sağlanan hazine desteği kaldırılmıştı. Bu nedenle seyyanen zam beklentimiz yoktu. Bu durum, kök aylığı 15.000 TL olan birinin maaşını 23.052 TL’ye tamamlayan unsurun hazine olması anlamına geliyordu. Hazine desteği kalkınca en düşük emekli aylıklarının mantıken yükselmeyeceğini düşünmüştük. Ancak sonraki görüşmelerde SGK’ya ayrılacak bütçe payı %66’ya kadar artırıldı. SGK yapılandırma kapsamındaki borçlarını da tahsil etmeye başladığı için önümüzde daha aydınlık günler görünmektedir. Kasım ve aralık ayı verileri en son 3 Ocak’ta açıklandıktan sonra yapılacak toplantı sonucunda tüm rakamların net tutarlarını göreceğiz.
EMEKLİ MAAŞI ARTIŞINDA ESAS ALINACAK KRİTERLER VE BÖLGESEL MODEL
Bu konu tartışmalı olsa da, ister istemez yaşanılan şehrin, kira artışlarının ve yaş skalasının büyük bir önemi bulunmaktadır. Bölgesel asgari ücret modeli konuşuldu; adaletli olup olmaması kısmına girmiyorum ancak özellikle belirli bir yaş grubunun çalışamaması ve emekli maaşıyla geçinememesi durumunda, vatandaşlık maaşı altında (hane başına düşen gelirin belirli bir tutarın altında kalması halinde) bu kesime yönelik çalışmaların yapılmasını destekliyoruz. Çünkü her emeklinin emeklilik sonrasında çalışabilmesi mümkün değildir.
Bölgesel bir çalışma yapıldığında aslında tersine bir göç hareketi bekliyoruz. İstanbul’da asgari ücretin daha yüksek olması durumu değiştirmeyecektir; çünkü İstanbul’da ortalama bir kira 30.000 TL’den az değilken Kars’ta 7.000-8.000 TL’ye uygun bir ev bulunabilmektedir. Buradaki temel tartışma konusu şudur: "İstanbul’daki emekli Kars’a taşınsın" demek kolaydır ancak kişinin ailesi, kurulu düzeni, torun bakımı veya eşinin çalışması gibi durumlar nedeniyle böyle bir ihtimal her zaman bulunmamaktadır. Bu yüzden bölgesel asgari ücretten ziyade bölgesel emekli modeli üzerinde durulmaktadır. Emeklinin Kars’tan İstanbul’a gelmeyeceği göz önüne alındığında, belirli bir yaş skalasına yönelik bu tür çalışmaların var olduğunu duymuş bulunmaktayız.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Sorumluluk Beyanı
