NAKİT PARANIN RUHUNA EL-FATİHA! Dönüşümün ayak sesleri mi? İşte 3 soru 3 cevap...

ABD-İsrail ekseni ile İran arasındaki gerilim, küresel finans sistemini derinden sarsmaya devam ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapanma riskiyle birlikte ticaret rotaları tıkandı ve petrol fiyatları zirveye tırmandı. Bu jeopolitik kriz, sadece enerji hatlarını değil, ABD dolarının dünyadaki tartışılmaz egemenliğini de sorgulatır hale getirdi.

Peki, sıcak savaşın gölgesinde nakit paranın değeri neden düşüyor? Dünya ekonomisi fiziksel paradan kopup tamamen dijital bir geleceğe mi eviriliyor? Kripto paralar bu krizden güçlenerek mi çıkacak? Tüm bu kritik soruları ve ekonomik dönüşümü İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Elif Kaya değerlendirdi;

-NAKİT PARA DÖNEMİ BİTTİ Mİ?

Ülkelerde para birimlerine olan güvenin azalmasıyla beraber, binlerce yıldır kullandığımız altına doğru bir kaçış görmeye başladık. Bu durum hem bireysel düzeyde hem de merkez bankaları nezdinde gerçekleşti. Özetle, nakit paranın güvenilirliğini kaybettiği bu dönemde; mevcut para birimlerinden hangisine geçiş olacağı ya da yerine yeni bir para biriminin mi geleceği sorusu gündemde. Yeni dünya düzeni dediğimiz sistem kurulduğunda, bunun ortak para birimi ne olacak?

Belirsizliğin yarattığı bir durumla karşı karşıyayız. Nakit döneminin artık bittiğine dair tartışmalar da bundan kaynaklanıyor. Gidişat, bu dönemin kapandığını gösteriyor olsa da henüz nakit paranın tamamen kaybolduğunu ve tarih olduğunu söylemek için biraz erken bir noktadayız.

-KRİPTO PARALAR HANGİ ÜLKELERE KAZANDIRIYOR?

Kripto paralar hayatımıza "merkeziyetsiz" para birimleri olarak girdi. İşaret ettiğiniz gibi bu kadar çok soruyu beraberinde getirmesinin sebebi, resmi olarak "para" dediğimiz kavramın aslında bir ülkenin egemenlik göstergesi olmasıdır. Para basma yetkisi yalnızca ülkelerin merkez bankalarına aittir.

Yani bir ülkede parayı, başka bir ülkeden biri ya da ülke içindeki özel bir birim basamaz; bu sadece merkez bankalarının yetkisi altındadır. Kripto paralar bu noktada parasal sistemleri enteresan bir duruma soktu. Aslında kripto varlıklara "para" yerine "varlık" dememiz daha doğru olur. Çünkü dijital paralar, bir para birimi olabilmesi için gereken birçok özelliğe sahip değildir. Ancak alışverişlerde kullanılabildiği için biz bunlara para da diyoruz. Bunlarla ilgili belirsizliğin ve soru işaretlerinin temel kaynağı budur.

-DİJİTAL PARALAR GÜVENİLİR Mİ?

Güvenin hakim olduğu ve dünyanın tamamen küreselleştiği dönemde, bütün işlemlerimizi bu varlıklar üzerinden yapabiliyorduk ve merkeziyetsiz olmaları belli bir rahatlık getiriyordu. Özellikle çok uluslu şirketlerin çalışma sistemini çok kolaylaştırdığı ve doğrudan tek bir millete fayda sağlıyor gibi görünmediği için insanlara çok cazip gelmişti.

Peki, sonra ne oldu? Güvenlik zaafları ortaya çıktığında ilk sarıldığımız yer yine devletler oldu. Her vatandaş, kendi devletinden belli düzeylerde koruma ve garanti bekler. Kripto paraların güvensiz hale gelmesi ya da bu alanlardan çıkışların yaşanmasının sebebi de budur: Eğer burada bir kayıp yaşıyorsanız, gidip hesap sorabileceğiniz bir merci yoktur. Herhangi bir devletin garanti vermiyor olması ve bir devlete bağlı olmaması, bu birimleri oldukça güvensiz hale getirdi.

Bu güvensizlik; vatandaşlarda, devletlerde ve firmalarda bir kaçış yarattı. Kripto paralarla ilgili mesele şudur: Güvenin olduğu zamanlarda kullanımı artarken, belirsizliğin arttığı dönemlerde kullanımının azaldığını görüyoruz. Önümüzdeki olası senaryolardan yola çıkarsak; değişen ve dönüşen bu sistem içerisinde dijital paraların yeri ne olacak?

''Devletlerin dijital paralara geçmesi söz konusu'' 

Biliyorsunuz, devletlerin dijital paralara geçmesi söz konusu; merkez bankaları kendi paralarını dijitalleştirmeyi konuşuyor. Eğer böyle bir döneme evrilirsek, artan riskler dolayısıyla merkeziyetsiz olanlardan çıkışların yaşanacağı ve devletlere ait olanların kullanımının artacağı bir geçiş dönemine girme olasılığımız oldukça yüksektir.

Yani devletlerin sahip olduğu dijital veya kripto paraların ağırlığı artarken, merkeziyetsiz olanların kullanımı azalacaktır. Kaç on yıl sürer bilinmez ama yeni sistem kurulup dönüşüm gerçekleştikten sonra, belki tekrar merkeziyetsiz birimlerin daha yaygın kullanılacağı bir dönem öngörülüyor.

İLGİLİ HABER

EKONOMİ

SON DAKİKA HABERİ | Altın fiyatlarında kritik dönüş! Güvenli limanda muamma

Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Sorumluluk Beyanı