Piyasalar neyi fiyatlıyor? 10 kritik başlık | 3 temel sonuç
Orta Doğu'da tırmanan gerilim küresel ekonomiye yönelik riskleri artırırken, birçok varlıkta satış eğilimi derinleşiyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen açması için 48 saat süre tanıması, İran tarafından İsrail ve Körfez ülkelerindeki halka yönelik gelen "48 saat içinde telefonlarınızı şarj edin" mesajı, jeopolitik risklerin giderek artabileceğine yönelik korkuları körükledi. Küresel piyasalar, ABD-İran hattında sertleşen söylemler, artan saldırılar ve yükselen jeopolitik tansiyonun etkisiyle haftaya yeni bir satış dalgasıyla başladı. Orta Doğu’daki savaş dördüncü haftasına girerken Brent petrol 110 doların üzerine çıktı, yatırım araçlarında sert yön değişimleri dikkat çekiyor. Borsa İstanbul’da düşüş sınırlı kalırken, sektörlerde yeni bir denge oluşuyor... Milliyet Gazetesi'nden Zeynep Aktaş yazdı...
Orta Doğu’daki ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş dördüncü haftasına girdi ve şiddetini artırarak devam ediyor. Gelen açıklamalar savaşın en az üç hafta daha süreceği kesin görünüyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen geçişlere kısıtlanması küresel ticarette ciddi kayıplara yol açıyor. Petrol fiyatlarının 110 doların üzerine çıkması ise küresel enflasyon ve büyüme dengesi açısından uzun vadede sürdürülebilir görünmüyor. ABD’de seçim süreci ve yükselen enerji maliyetleri, uzun süreli bir savaşı tercih etmeyeceği yönünde yorumları öne çıkarıyor. Ancak Donald Trump’ın kongreden talep ettiği 200 milyar dolarlık savaş bütçesi nazara alındığında savaşın kısa sürede bitme olasılığının ABD tarafından da kabul edildiği düşünülebilir.
Son günlerde İran’ın İsrail’in Demir Kubbesi’ni daha rahat aşıyor olması ise motivasyon gücü verirken savaşın uzama ihtimalinin de hiç düşük olmadığı mesajını veriyor. Karşılıklı saldırılardaki ağırlık değişimleri doğrudan piyasaları etkileyen bir gelişme olmakta.
Martın üçüncü haftasında yatırım araçlarının performansı, risk algısının nasıl değiştiğini ortaya koydu. Gümüş hafta başından bu yana yüzde 6.42, altın yüzde 4.01 geriledi. Bu düşüş, önceki dönemde oluşan güçlü yükselişin ardından hızlı kâr realizasyonu olarak değerlendirilmeli. Buna karşılık dolar yüzde 0.75 yükselirken, yılbaşından bu yana artış oranı yüzde 3.21 seviyesinde gerçekleşti. Mevduat ve kira sertifikalarında haftalık getiriler yüzde 0.30 ve yüzde 0.28 seviyesinde kaldı. Yılbaşından bu yana sırasıyla yüzde 8.33 ve yüzde 7.85 getiri sağlandı. Bu tablo, sabit getirili araçların istikrarlı ancak sınırlı bir alternatif sunduğunu gösteriyor. BIST 100 ise hafta başından bu yana yüzde 0.35 gerileyerek sınırlı bir düzeltme yaşadı. Buna rağmen yılbaşından bu yana yüzde 15.86’lık yükselişini korunuyor.
Küresel cephede de Orta Doğu’daki savaşın etkileri hissediliyor. Avrupa ve ABD borsalarında satış baskısı belirginleşti. DAX yüzde 2.59; FTSE 100 yüzde 1.93; Dow Jones yüzde 1.15 geriledi. S&P 500 ve Nasdaq’ta da sınırlı kayıplar var. Yılbaşından bu yana ABD ve Avrupa endekslerinin negatif bölgede olması, küresel risk iştahının zayıfladığını gösteriyor.Asya tarafında ise ayrışma dikkat çekiyor. KOSPI’nin yüzde 5.36 yükselmesi bölgesel bazda güçlü bir performansa işaret ederken, diğer endekslerde daha temkinli bir görünüm var.
Borsa İstanbul’da BIST 100 Endeksi sınırlı geri çekilirken, sektör bazlı güçlü bir ayrışma oluştu. Finansal kiralama ve faktoring endeksi yüzde 5.40 yükselerek haftanın öne çıkan sektörü oldu. Teknoloji yüzde 4.84, KOBİ sanayi yüzde 4.76, aracı kurumlar yüzde 4.65 artış sergiledi.Buna karşılık madencilik yüzde 7.33 düşüşle en zayıf sektör konumunda bulunuyor. Metal ana, kimya ve holding endekslerinde de gerilemeler dikkat çekti. Bu tablo, emtia fiyatlarındaki oynaklığın ve küresel risklerin sektörler üzerinde farklı etkiler yarattığını işaret ediyor. BIST 30 tarafında ise daha dengeli bir görünüm söz konusu. Şişe Cam yüzde 6.45, Destek Finans Faktoring yüzde 5.43, Aselsan yüzde 5.12 yükseldi. Ford Otosan ve Ülker Bisküvi gibi sanayi ve tüketim hisseleri de pozitif bölgede kaldı.Bankacılık tarafında sınırlı artışlar dikkat çekiyor. Garanti Bankası yüzde 1.73, Akbank yüzde 1.45 yükseldi. Bu tablo, büyük hisselerde satışın sınırlı kaldığını ve ana trendin tamamen bozulmadığını gösteriyor.
Tüm gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde üç temel sonuç öne çıkıyor. Birincisi, küresel riskler fiyatlanıyor ancak panik yok. İkincisi, emtia ve enerji fiyatları piyasanın ana belirleyicisi haline gelmiş durumda. Üçüncüsü, Borsa İstanbul’da genel düşüş yerine sektör bazlı yön değişimi yaşanıyor.Önümüzdeki haftalarda ana belirleyici faktör petrol fiyatının seyri ve ABD-İsrail ile İran arasındaki savaştaki gelişmeler belirleyici olacak. Petrol fiyatındaki artış devam ettiğinde maliyet baskısı öne çıkacak, geri çekilirse piyasalarda daha iyimser bir hava oluşabilecek. Gelişmeler piyasanın artık tek bir hikâyeden ziyade, aynı anda birden fazla senaryoyu fiyatladığını gösteriyor. Bu nedenle yön arayışı devam ediyor. Bu dönemin ana kelimesi ise denge...
1- Altın ve gümüşte teknik görünüm zayıf.
2- Kıymetli metallerde yeni alımlar için acele edilmemesi gerekiyor.
3- Dolar, savaş ortamında talep görüyor.
4- Dolar/TL’de yön yukarı olsa da hareket kontrollü ilerliyor.
5- Borsada kısa vadeli toparlanma var ancak zemin kırılgan kalmaya devam ediyor.
6- Bankacılık hisselerinde yükseliş dikkat çekse de sürdürülebilirlik belirsiz.
7- Tahvil faizlerinde geri çekilme var, kısa vadeli rahatlama sinyali oluşuyor.
8- Petrol fiyatlarındaki artış, küresel enflasyon ve stagflasyon riskini büyütüyor.
9- Bitcoin güçlü görünse de güvenli liman olarak değerlendirilmesi riskli.
10- Yüksek belirsizlik ortamında temkinli, dengeli ve seçici pozisyon almak önemli.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Sorumluluk Beyanı
