Milyonlarca emeklinin beklediği veri: Gözler kritik tarihte
Mayıs ayı enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından milyonlarca memur ve emeklinin gözü Temmuz ayında yapılacak maaş artışına çevrildi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı 5 aylık enflasyon rakamlarıyla birlikte zam oranlarının büyük bölümü netleşirken, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 16,61, memur ve memur emeklileri için ise yüzde 12,41 oranında artış şimdiden kesinleşti. Haziran ayı enflasyon verisinin de açıklanmasıyla birlikte nihai zam oranları belli olacak. Özellikle son dönemde artan yaşam maliyetleri karşısında alım gücünü korumak isteyen emekliler, maaşlarına yapılacak artışın ne seviyede olacağını merak ediyor. Hükümetin en düşük emekli aylığına yönelik olası düzenlemeleri de yakından takip edilirken, Temmuz ayında açıklanacak son veriler milyonlarca vatandaşın gelirinde belirleyici rol oynayacak. Milyonlarca emeklinin beklediği kritik veriyle ilgili Milliyet Gazetesi'nden Cem Kılıç bir yazı kaleme aldı...
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan mayıs ayı enflasyon verileri, milyonlarca memur ve emeklinin Temmuz ayında alacağı maaş zammı için belirleyici oldu. Mayıs ayında enflasyon aylık bazda yüzde 1,71 olarak gerçekleşirken, yılın ilk 5 ayına ilişkin kümülatif veriler de ortaya çıktı.
Yapılacak bu artışlar sadece memur ve emeklileri kapsamıyor; engelli aylıkları, evde bakım maaşları ve 65 yaş aylıkları da memur maaş katsayısına göre belirleniyor. Bu durum, yaklaşık 2 milyon sosyal yardım alan vatandaşımızla birlikte toplamda 24-25 milyon vatandaşımızı doğrudan ilgilendiren bir artıştan bahsettiğimiz anlamına geliyor.
Yılın ilk yarısına ilişkin kesin zam oranları, Temmuz ayı başında açıklanacak Haziran ayı enflasyon verisiyle birlikte nihai halini alacak.
Memur ve memur emeklileri, yılın ikinci yarısı için toplu sözleşmeden kaynaklanan yüzde 7'lik bir zam alacaklar. Buna ek olarak, ilk 6 aydaki enflasyonun belirlenen oranı aşması durumunda enflasyon farkı da maaşlara yansıtılacak. 5 aylık verilere göre hesapladığımızda, memurların Temmuz ayı artış oranı şu an itibarıyla yüzde 12,41 olarak netleşmiş durumda.
SSK emeklileri kural olarak son altı aylık enflasyon oranında maaşlarına zam alıyorlar. Temmuz ayında Aralık-Haziran döneminde gerçekleşen enflasyon oranı kadar SSK emeklisinin maaşı zamlanıyor. Bu yıl şu an için yüzde 16.6 olarak gerçekleşen Aralık-Mayıs dönemi enflasyonu sonrası Haziran ayının da enflasyon rakamları açıklanınca SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zam oranı ortaya çıkacak. Beklentiler yüzde 18-19 aralığında bir zammın oluşması yönünde.
Bağ-Kur emeklileri için de aynı şartlar geçerli. Onlar da son altı aylık enflasyon oranında yılda iki kez maaşlarına zam alıyorlar. Bağ-Kur’lular genellikle en düşük basamaktan prim ödeyerek emekli oluyorlar. Bu nedenle de emekli aylıklarının genellikle düşük olması söz konusu oluyor. SSK ve Bağ Kur emeklilerinin zammı, kök aylıklarına yapılacak. Dolayısıyla hali hazırda 20 bin TL aylık alan emeklilerin zammı enflasyon ile değil Mecliste yapılacak düzenleme sonrası belli olacak. En düşük emekli aylığı tutarının enflasyon ya da biraz üzerinde artırılması sağlandığında bu durumdaki kişilerin de Temmuz aylıkları belli olacak.
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin en büyük beklentisi elbette ki intibak. 2000 öncesi emekliler için hayata geçirilen intibak düzenlemesi 2000 sonrası emekliler için yapılmamıştı. İntibak emekli aylıklarının düşük olması sorununu hafifletecektir. Ancak kalıcı çözüm için özellikle 2008 sonrası düşürülen emekli aylık bağlama oranlarının artırılması ve güncelleme katsayısının hesaplanmasındaki formülün emekliler lehine değiştirilmesi gerekiyor. Aksi halde geçici çözümler ile emekliler arasında ayrım yapılması gibi bir durum oluşuyor. Şu an için ise SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin en büyük beklentisi en düşük emekli aylığı tutarı olan 20 bin TL’nin en az 25 bin TL’ye yükseltilmesi. Bu yönde yapılacak bir düzenleme ile emeklilerin önemli bir bölümünün yüzde 25 zam alması sağlanmış olacak.
Memur emeklilerinin zam oranları ise iki yıl için yapılan toplu sözleşmeler ile belirleniyor. Toplu sözleşme uyarınca memur emeklileri Temmuz’da yüzde 7 zam alacaklar. Buna ilave olarak enflasyonun yüzde 11’i aşan kısmı da enflasyon farkı olarak zamma eklenecek. Bu çerçevede hesaplanan zam oranı memur emeklilerinin SSK ve Bağ Kur emeklilerinden daha düşük zam almaları sonucunu doğuruyor. Şu an için memur ve memur emeklilerinin zam oranı yüzde 12.41. Yüzde 16.6 olan beş aylık enflasyon oranının altında kalan bu oran memur ve memur emeklilerini üzüyor. SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile memur ve memur emeklileri arasındaki zam farkının yüzde 4.2’yi bulması söz konusu. Memur emeklileri bu farkın kapatılması yönünde taleplerini Temmuz ayıyla birlikte ortaya koyacaklardır.
SSK ve Bağ-Kur emeklileri ile görevdeki memurlar ve memur emeklileri Temmuz ayında bazı taleplerini dillendireceklerdir. Bu çerçevede emeklilerin taleplerinin şu şekilde sıralanması mümkün;
1 - Haziran ayı enflasyon oranı sonrası ortaya çıkması beklenen yüzde 18-19 bandındaki zam oranının refah payı ile yüzde 25’e çıkartılması,
2 - Memur ve memur emeklileri ile SSK ve Bağ Kur emeklileri arasında oluşacak 4.2 puanlık farkın kapatılıp zam oranının refah payı ile eşitlenmesi,
3- 20 bin TL olarak ödenen en düşük emekli aylığı rakamının 25 bin TL’ye yükseltilmesi.