SON DAKİKA
SON DAKİKA KADEMELİ EMEKLİLİK: Kademeli Emeklilik Meclis'ten Geçti Mi? Erken Emeklilik (EYT) Son Durum Ne? 1999 Sonrasına Kademeli Emeklilik Şartları Neler?
Kademeli emeklilik son dakika gelişmeleri Nisan ayı itibarıyla kamuoyunda yeniden yoğun şekilde tartışılıyor. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan milyonlarca çalışan konuya ilişkin gelişmeleri dikkatle izliyor. Erken emeklilik (EYT) olarak da adlandırılan kademeli emeklilik modeli, sigortalıların işe başlama tarihlerine göre yaş ve prim gün şartlarının aşamalı biçimde esnetilmesini öngörürken, bu düzenleme EYT kapsamında yer almayan vatandaşlar için önemli bir beklenti oluşturuyor. Daha önce TBMM gündemine taşınan ve CHP’li Akay tarafından 1999–2008 arası sigorta girişi olanları kapsayacak şekilde kanun teklifi verilen sistemle ilgili olarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı mevcut emeklilik şartlarında şu aşamada bir değişiklik planlanmadığını ve yürürlükteki yaş ile prim koşullarının uygulanmaya devam ettiğini açıklamıştı. Buna rağmen EYT düzenlemesiyle emekliliğe hak kazananların ardından kapsam dışında kalan kesimler için yeni bir adım atılıp atılmayacağı, kademeli emekliliğin çıkıp çıkmayacağı, 2000 ve 2008 sonrası sigortalılar için yaş ve prim gün sayılarında bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı sorgulanıyor. Peki, kademeli emeklilik ne zaman çıkacak, çıkacak mı? 2000 ve 2008 arası kademeli emeklilik gelecek mi, yaş ve prim gün sayısı değişecek mi? Kademeli emeklilik tablosu belli oldu mu?
Kademeli emeklilik ne zaman çıkacak 2026? sorusu, EYT düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan tarafından yakından takip ediliyor. 2023’te yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar yasasının dışında kalan vatandaşlar, yaş ve prim gün şartlarının daha esnek hâle getirilmesini amaçlayan kademeli emeklilik modeliyle ilgili olası gelişmeleri merak ediyor. Yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı, 2000–2008 arası sigortalılar için kademeli emekliliğin gelip gelmeyeceği, yaş ve prim gün sayılarında değişiklik olup olmayacağı ve bir kademeli emeklilik tablosunun açıklanıp açıklanmayacağı 2026 yılı itibarıyla gündemdeki yerini korurken, EYT sonrası oluşan bu yeni beklenti dalgası kamuoyunda yanıt bekleyen en önemli sosyal güvenlik başlıklarından biri hâline geldi.
Kademeli emeklilik, sigorta kapsamında çalışan bireylerin, çalışma süresi boyunca tamamladıkları prim günleri ve ulaştıkları yaş kriterlerine bağlı olarak, tam emeklilikten önce belirli koşullar altında emeklilik hakkından kısmen yararlanabilmelerine imkân tanıyan bir emeklilik modeli olarak tanımlanır.
CHP Karabük Milletvekili ve Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi Cevdet Akay, sosyal güvenlik mevzuatında kapsamlı bir değişiklik öngören yeni bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nda düzenleme yapılmasını hedefleyen teklif, özellikle emeklilik şartlarında yaşanan eşitsizliklerin giderilmesini amaçlıyor.
Akay’ın hazırladığı teklifte, 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanların kademeli emeklilik hakkından yararlanabilmesi ve esnaf ile memurlar için prim ödeme gün sayısının 9 bin günden 7 bin 200 güne düşürülmesi öne çıkıyor. 1999 sonrası işe başlayanlar arasında ciddi prim günü farkları oluştuğunu belirten Akay, bu durumun sosyal güvenlik sisteminde ölçülülük ve adalet ilkeleriyle örtüşmediğini ifade ederken, 1 Mayıs 2008’den sonra göreve başlayan memur ve esnaflar için prim gün sayısının 9 bine çıkarılmasının da yeni bir eşitsizlik yarattığını dile getirdi.
Kademeli emeklilik düzenlemesine ilişkin olarak şu an itibarıyla resmi makamlar tarafından açıklanmış yeni bir adım ya da gündeme alınmış somut bir çalışma bulunmuyor. Özellikle 2000 yılı sonrasında sigortalı olanları kapsayacak şekilde kademeli emekliliğe yönelik bir yasa taslağı, takvim ya da Meclis süreci kamuoyuyla paylaşılmadı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, konuyla ilgili olarak geçtiğimiz aylarda açıklamada bulunmuş ve konuşmasında şu ifadelere yer vermişti: "Emeklilik sisteminde bir değişiklik planlamıyoruz. Emekli olabilmek için gereken prim ve yıl şartlar devam edecek."
Sigorta giriş tarihi esas alınır: Kademeli emeklilikte en belirleyici kriter, çalışanın ilk sigorta giriş tarihidir; özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigortalılar kapsamda değerlendirilir.
Yaş şartı kademeli olarak düşürülür: Tek bir sabit emeklilik yaşı yerine, işe başlama yılına göre artan veya azalan yaş kriterleri uygulanması hedeflenir.
Prim gün sayısında esneklik sağlanır: 9.000 gün gibi yüksek prim şartlarının, bazı sigorta grupları için 7.200 gün seviyelerine çekilmesi öngörülür.
Kısmi emeklilik modeli uygulanır: Tam emekli aylığı yerine, belirli şartları sağlayanlara kısmi emekli maaşı bağlanması gündeme gelir.
Bağ-Kur ve Emekli Sandığı için eşitleme amaçlanır: SSK, Bağ-Kur ve memurlar arasındaki prim günü farklarının azaltılması hedeflenir.
2000–2008 arası ayrı değerlendirilir: Bu dönem arasında işe başlayan sigortalılar için farklı bir geçiş tablosu oluşturulması beklenir.
Kadın ve erkek için farklı yaş uygulanabilir: Mevcut sistemde olduğu gibi, cinsiyete göre emeklilik yaşında farklılık korunabilir.
Uzun süreli sigortalılık dikkate alınır: Çalışma hayatında geçen toplam yıl, prim gününden bağımsız olarak ek avantaj sağlayabilir.
